Website van de Evangelisch Lutherse Gemeente Stadskanaal

Artikelen uit eerdere publikaties

zegel zwaan
  laatste update 14 november 2011............ Home  
 
  • Aktiviteiten 2011.
  • Aktiviteiten 2010.
  • Aktiviteiten 2009.
  • Motie.
  • Met beide handen.
  • Van levensverhaal tot levensboek.
  • 31 oktober, onze kerk is jarig.
  • Artikel uit: "KERKBLAD" Protestantse gemeente Assen.
  • Een historische gebeurtenis vanuit de coulissen
  •  
      Aktiviteiten 2011.  
     

    Vol van Geest.....



    Dit jaar was Pinksteren in Stadskanaal stralend en wervelend. In vier PKN-kerken werd kunst van leden met het thema Pinksteren tentoongesteld. Ook in onze kerk was een en ander te zien. Vanuit onze gemeente was eveneens werk voor deze culturele interkerkelijke samenwerking ingeleverd.



    Jan Roossien was geboeid door de kerk van Anloo, waar hij een mooi kunstwerk van maakte. Deze Drentse kerk is een van de oudste van het land. De muren zijn als het ware doortrokken van het Woord dat hier eeuwenlang is voorgelezen en de gebeden die er zijn gezegd. Als Huis van Gods Geest is het een plaats van inspiratie en rust in een drukke wereld, een plek om tot jezelf te komen en de kern van je bestaan te zoeken. Dat spreekt duidelijk uit Jans liefdevolle afbeelding van deze oude kerk.



    Henk Knolhoffs tekst over Pinksteren, die in de vorige Kerkklok stond, zal wat vergroot en ingelijst voor iedereen te lezen zijn: een inspirerend verhaal dat recht tot het hart spreekt omdat het in de streektaal is geschreven, de taal die voor velen van ons de meest intieme taal is. Wij worden elke keer verwend met Henks bijdragen, nu kunnen meer Kanaalsters daarvan genieten.



    Tineke Donga-Boekhoud maakte vier schilderijen die als thema hebben: lijden en sterven, de opstanding, de Hemelvaart en Pinksteren. Alle vier zijn ze in roodtinten gemaakt en gaan van donker naar licht. Rood is een kleur van warmte, van liefde, maar ook van bloed en lijden. Alles komt samen in het laatste werk over Pinksteren dat als een vlammend hart van de Geest is weergegeven: een fel rood hart, waarin licht en warmte maar ook veel beweging zit: een sprankelend en krachtig schilderij dat spreekt met een eigen taal. Dit is geen tongentaal, maar wel sterke Pinkstertaal, namelijk taal van het hart, op doek weergegeven door een artistiek talent.






    Jeroen Langeveld liet in een drieluik van foto's, die hij in New York maakte, zien dat in een stad die nooit slaapt toch momenten en plaatsen van rust zijn. Momenten van contemplatie. Momenten en plekken van en voor de Geest. We zien iemand die midden in de stad, nadenkend, alleen op straat lijkt en het centrum van de 24-uurs economie (Wall Street), als het ware gevangen in een stilte voor de storm en tot slot een foto van Saint Patricks Cathedral als een plaats van bezinning temidden van alle lawaai en onrust. Jeroen brengt met zijn camera de stad van enorme proporties terug tot een menselijke maat, een stad waarin we onszelf herkennen, waarin we de Geest zien waaien.



    Maurits Bijleveld was getroffen door een gedicht van Ronald Lammers en leverde dat in. De titel luidt: Geestkracht.

    Eigenlijk heeft elke generatie binnen onze kleine gemeente geheel eigen werkstukken ingeleverd en allen bieden ze reflectie op het Pinksterfeest, het feest van de Heilige Geest die zich in ons en om ons heen manifesteert. In de andere, grote gemeenten leverden ook veel leden allerlei in, waaronder handwerken en beelden. Het thema raakte ons kennelijk. De titel van het door meneer Bijleveld ingeleverde gedicht zegt het al: de Geest heeft kracht.

    PINKSTERGESCHENK

    Wat was Pinksteren 2011 een mooi feest in Stadskanaal. In Utrecht horen we wel eens, als het over Oost-Groningen gaat: "Daar is toch niets te doen?" Dat kan wel zijn, maar die leegte wordt aardig opgevuld met eigen creativiteit. Dat was te zien in al die ingeleverde werken die allemaal Pinksteren als thema hadden. Ik heb twee kerken gezien en vond het verbluffend. Er was zoveel liefde, enthousiasme en echt talent te zien. De kerken bruisten, mensen ontmoetten elkaar bij een kop koffie of in de tentoonstelling. De kunstwerken leidden tot bijzondere gesprekken. De gastvrouwen en - heren zagen het allemaal met een gevoel van grote voldoening gebeuren. In onze kerk zijn 227 gasten geteld, onder meer kwam een grote groep uit Emmen kijken. Deze mensen hadden door dat gezamenlijke bezoek ook een bijzonder Pinksterweekend.

    Het topstuk in onze kerk vormde ongetwijfeld het prachtige wandkleed van Jantje Kupers-de Roo, dat op de wand achter de altaartafel hing. Jantje is lid van de Semsstraatkerk. Het kleed verbeeldt een Pinksterduif die in zijn vlucht een gebroken aarde toch weer tot een geheel maakt, tot een beschermende oplichtende kring. Jantje heeft, zo vertelde ze me, een textielopleiding van enkele jaren achter de rug en ze stelt hoge eisen aan zichzelf. Alles moet met de hand vastgenaaid worden, anders vindt ze het niet mooi. Ook in de andere kerken hing werk van haar hand. In de Semsstraatkerk zag ik bijvoorbeeld een kleed met een ontroerend vogeltje, heel klein op een donkere, gebroken stronk. Het beestje keek een groene wereld in: symbool van hoop.
    Jantje heeft met Pinksteren alle kerken het daar geëxposeerde werk geschonken. Dat is een enorm cadeau en we waren even heel stil toen ze het ons haast terloops aanbood. Het kleed blijft dus in onze kerk hangen, als teken van de Trooster en ook als een herinnering aan die mooie Pinksterdagen van 2011.
    Lieve Jantje, we zijn heel erg blij met je geschenk: we zullen het koesteren!
    E.B.

    Evangeliemarkt 2011.

    Ook dit jaar waren wij vertegenwoordigd met een stand.
    Meer informatie en foto's zijn te vinden op de website: Evangeliemarkt.



    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      Aktiviteiten 2010.  
     
    Noordelijke Regio-dag.
    Op zondag 30 mei hebben de Noordelijke Lutherse gemeenten de jaarlijkse regiodag gehouden. Dit jaar was Groningen de gastgever. We werden eerst ontvangen met een kopje koffie en een plak cake in het Theehuis tegenover de oude romaanse kerk in Midwolde. Veel oude bekenden werden weer de handen geschud.



    Daarna konden we een kijkje nemen in deze kerk en om half 11 begon de eredienst. Er waren ruim 100 Lutheranen aanwezig! Ds. Greytag leidde deze dienst waarin ook het Heilig Avondmaal werd gevierd. De cantorij van Groningen zong diverse liederen en deed mee in de liturgie.





    Na de dienst (we moesten om 12 uur de kerk uit zijn, want de toeristen stonden al op de stoep) gingen we lopende of met de auto naar Leek, naar de kerk op de dam, de Nienoordskapel. Daar kregen we een broodje en drinken. Toen begon het buiten hard te regenen, maar na een kwartiertje wachten gingen we naar het landgoed Nienoord, voor een rondleiding door diverse gebouwen en het landgoed.



    Prachtig om te zien.



    Rond half 4 gingen we weer naar de kerk op de dam voor de thee en daarna hebben we een vesper gevierd. Het was een zeer geslaagde dag waar we allen erg van hebben genoten. Groningen, bedankt. Volgend jaar zijn wij aan de beurt om deze dag te organiseren!

    Evangeliemarkt 5 juni.
    Deze zaterdag was een zeer warme dag en dat veroorzaakte een lager bezoekersaantal dan verleden jaar. Maar desondanks waren er voldoende mensen op afgekomen en we hebben een geslaagde evangeliemarkt gehad.


    De poster.

    Er waren 20 stands. Bijna alle kerken uit Stadskanaal waren er. Er waren enkele afzeggingen wegens personele bezetting, maar in principe zijn ALLE kerken aanwezig.
    Onze stand.


    Toch redelijk wat publiek.







    Het is prachtig om de voorbereiding mee te maken. Mensen van diverse pluimage die zich gezamenlijk inzetten voor 1 doel. Je ziet en hoort in de vergaderingen de verschillende stromingen en inzichten, maar je merkt dat het nu niet om de verschillen gaat, maar om: wat hebben we gemeenschappelijk. En dat is heel wat! Dat is prachtig om te ervaren. Men accepteert elkaars verschil in opvatting en men houdt rekening met elkaar.
    Waar vind je nu zoiets! In Stadskanaal!!!

    De inzet van iedereen was geweldig, de dag geslaagd, alleen door dit samenwerken al. Daarnaast was er een prachtig podiumprogramma met een scala aan artiesten, waar de toeschouwers ontzetten van hebben genoten. Wegens het succes (nu al 17 jaar) zal er volgend jaar weer een Evangeliemarkt zijn.

    Meer informatie en foto's zijn te vinden op de website: Evangeliemarkt.

    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      Aktiviteiten 2009.  
     
    Noordelijke Regio-dag.
    Op zondag 7 juni hebben de Noordelijke Lutherse gemeenten de jaarlijkse regiodag gehouden. Dit jaar was Kampen de gastgever. De dag begon om 10:15 uur met een eredienst waarin het Heilig avondmaal werd gevierd; daarna koffie en een lunch. Op de middag was een bezoek aan het stedelijk museum Kampen en een stadswandeling. Aan het eind van de middag werd er besloten met een vesper.


    Na de dienst bijkletsen.





    Stadswandeling.


    ..Samen.......in Stadskanaal.
    Voor de 15e keer hebben de kerken in Stadskanaal een evangeliemarkt georganiseerd.
    Het weer was prachtig; redelijk veel publieke belangstelling en prachtige zang en muziekuitvoeringen op het podium.


    Onze stand.


    Het kinderkoor the Happy singers.


    Veel belangstelling.


    Ralph van Manen en Gospel4U.

    We hebben genoten van de vele gesprekken die we hebben gevoerd en het samenwerken van zoveel verschillende kerken. Geweldig! Hier kan Stadskanaal trots op zijn.
    We hebben folders gemaakt en uitgereikt aan belangstellenden.
    U kunt deze folders ook hier downloaden.

    Tot volgend jaar!
    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      Motie.  
     
    PKN ! PKN ?
    We zijn nu al enkele jaren onderdeel van de PKN. Er zijn een hele hoop nieuwe regels gekomen; ook op het vlak van de financiën. Daarover heb ik u tijdens de jaarverslagen steeds over verteld en ook hier in deze artikelen. We moeten allerlei omslagheffingen betalen. Een predikant kost hierdoor nu ca. € 70.000 per jaar. Als we een deeltijdpredikant willen, moeten we minstens een 30% predikantsplaats hebben. Dat is dus ca € 24.000 per jaar. Veel kleine gemeenten kunnen dat niet meer ophoesten. Als we geen predikant hebben moeten we ook ca € 2000 per jaar betalen. Al met al veel problemen voor kleine gemeenten. De lutherse gemeenten behoren in de meeste gevallen tot die kleine gemeenten. Onze synode heeft hierover een motie aangenomen en deze is aangeboden aan de Generale synode van de PKN.

    De tekst van de motie aan het Moderamen van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland:

    De Evangelisch-Lutherse Synode van de Protestantse Kerk in Nederland in vergadering bijeen op 11 en 12 mei 2007 in Hoekelum voor haar 203e synodezitting....

    Overwegende:
    1. dat de Protestantse Kerk in Nederland blijkens haar kerkorde is verbonden aan de gereformeerde én lutherse traditie (artikel 1, lid 4) en dat het derhalve de taak van de kerk als geheel is om deze beide levend te houden (en daardoor de gemeenschap met de belijdenis van het voorgeslacht vast te houden) en tevens voldoende ruimte te geven tot ontplooiing en verbreiding van beide tradities binnen de Protestantse Kerk in Nederland;

    2. dat onverlet voornoemde taak van de kerk als geheel, de evangelisch-lutherse synode van de Protestantse Kerk in Nederland en daarmee de evangelisch-lutherse gemeenten specifiek de opdracht hebben om zorg te dragen voor het bewaren en aan de gehele kerk dienstbaar maken van de lutherse traditie (ord. 4. art. 23.1);



    3. dat voorzien wordt dat de evangelisch-lutherse gemeenten -vrijwel zonder uitzondering als 'klein' te bestempelen- de lastenverzwaring als gevolg van de traktementsheffing voor de kleine lutherse gemeenten en de beschikbaarsheidsbijdrage voor de zeer kleine lutherse gemeenten niet kunnen opbrengen, ofwel dat het merendeel van de evangelisch-lutherse gemeenten in het voortbestaan wordt bedreigd;

    4. dat het verdwijnen van vele evangelisch-lutherse gemeenten de uitvoering van de onder één en twee genoemde opdracht ten zeerste schaadt en nagenoeg onmogelijk maakt;

    5. dat de evangelisch-lutherse synode tot de vereniging in de Protestantse Kerk in Nederland heeft besloten onder de toezegging dat de totale lastenverzwaring binnen een beperkte bandbreedte zou blijven van +/-5% van de totale lasten;

    6. dat de problematiek voor de derde maal in de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland aan de orde is geweest, waarbij echter de specifieke problematiek van de kleine evangelisch-lutherse gemeenten niet conform de fusietoezeggingen is geregeld;

    ..verlangt de Evangelisch-Lutherse Synode in de Protestantse Kerk in Nederland dat de Generale Synode de voor de vereniging gedane toezeggingen nakomt.


    En zoals wij regelmatig horen op de classisvergaderingen geldt dit ook voor de kleine Hervormde en Gereformeerde gemeentes.
    We zijn blij dat onze synode dit (voor de derde keer al) aankaart. Wordt er nu niet of niet positief op gereageerd, dan moeten de Lutheranen maar weer uit de PKN stappen.

    E.D.
    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      Met beide handen.  
     
    In één van de gesprekskringen kwam plotseling de vraag op naar onze wijze van avondmaalvieren. Een paar deelneemsters (van hervormde huize) zeiden:'Het valt me op dat Lutheranen veelal het avondmaal anders vieren en zich ook anders gedragen'. Er over doorpratend kreeg de vraag de richting van: hoe vieren wij praktisch de maaltijd, hoe pak je bijvoorbeeld het brood of de ouwel aan? Hoe doe je met de wijn? Neem je een slok? Of doop je in?

    Symbolisch
    Hoezeer de praktische vragen met de inhoud te maken hebben, werd in ons gesprek ook duidelijk. Voor velen heeft het avondmaal slechts een symbolische waarde.
    (Daar is op zich niets mis mee, want de verschillende tradities spreken hier ieder hun eigen taal. Globaal gezien zijn er drie grote stromingen in theologieland over het avondmaal. De vooral katholieke en orthodoxe opvatting van de wording van het brood tot lichaam van de Heer. De vooral lutherse opvatting dat onder het brood het lichaam van de Heer aanwezig is. En de vooral zwingliaanse opvatting van het gedachtenismaal. Deze laatste opvatting heeft in Nederland veel aanhang gevonden onder hervormden en gereformeerden.)

    Het is een gedenkmaal, brood en wijn zijn gewone ingrediënten geleverd door de bakker en de wijnboer en eigenlijk gaan we er niet anders mee om dan we dat thuis ook doen. En onze manieren zijn, ook thuis, vooral gemakkelijk geworden en soms wel erg gereduceerd tot weinig of niets. Een speciale houding om het avondmaalsbrood en wijn te ontvangen vinden wij dan niet nodig. De één pakt het brood met zijn linkerhand, de andere ontvangt met zijn rechter. Sommige mensen zeggen: dank u, anderen helemaal niks, een enkeling zegt: amen. Laatst zag ik zelfs iemand aan komen slenteren met één hand in zijn broekzak. Die hand ging er ook niet uit, toen hij het brood ontving. Bij de wijn zijn ook alle variaties te zien. De één doopt het brood, de ander stopt het vlak voor de slok snel in de mond en kauwt het haastig weg. Want er zijn ook mensen die het indopen te weinig vinden.



    Christus zelf
    Als brood en wijn niet alleen symbolische waarde hebben maar ook Christus zelf representeren, dan heeft dat ook gevolgen voor de praktische omgang met de elementen brood en wijn. Zoals het Woord van God in Christus vlees en bloed geworden is, zo zijn brood en wijn concrete tekenen dat hij zich aan ons wil geven als zichzelf. In geloof ontvangen wij dat dit brood het lichaam van de Heer is, brood des hemels wordt, en dat deze wijn het bloed van Christus is, wijn van het koninkrijk wordt. Als we brood en de wijn ontvangen, ontvangen wij Christus.

    Met beide handen.
    Als ons iets geweldigs wordt aangeboden, nemen we dat met beide handen aan, luidt de uitdrukking. Zo lopen we naar de uitdeling van het avondmaal met de open handen ineen. De linker hand ligt in de rechter en gezamenlijk steken we ze vooruit. Het brood wordt ons in de handen gelegd. We ontvangen het in de linkerhand die het dichtst bij ons hart ligt (we ontvangen het dus met heel ons hart), dan pakken we het met onze rechterhand (de rechterhand van God is de hand die de grote daden verricht) en brengen het naar onze mond. Of nog liever; we dopen het in in de beker met wijn.
    Bij beide handelingen wordt ons toegesproken waar het hier om gaat (als we dat al niet wisten). Het gaat om het lichaam en bloed van de Heer als brood des hemels en wijn van het koninkrijk. Zoals elk cadeau dat wordt uitgereikt gaat dat met woorden en wensen gepaard. Dan wil je als ontvanger iets terug zeggen. Zo doe je dat bij het ontvangen van een cadeau, maar dan toch liever niet met: dank u, maar met: amen = dat is waar. Want dat laatste woord, geeft aan dat we ons aansluiten bij de geloofsuitspraak dat het in dit brood en deze wijn om veel meer gaat dan om de loutere elementen, dat het gaat om Christus en ons.

    ds. Harry Donga
    "Met toestemming overgenomen van de website van de Lutherse gemeente Amsterdam".
    naar:  boven  of naar:   Home
     
      Van levensverhaal tot levensboek.  
     


    Denken en praten over vroeger, we doen het allemaal. Herinneringen ophalen heeft de luchtige kant van herinneringen aan 'die goede oude tijd' en een bedachtzame kant. Er zijn gebeurtenissen, mijlpalen, episodes, kruispunten in een leven. Welke betekenis hebben ze gekregen?

    Iemand vertelde: 'ouder worden is als bergbeklimmen. Je komt steeds hoger en het wordt stiller om je heen. Je neemt meer afstand van de dingen. Maar je krijgt ook steeds meer overzicht over de wegen die je in je leven bent gegaan'.

    De tijd die voor ons ligt neemt de kleuren mee van de verhalen die achter ons en onze ouders liggen.
    In een levensboek worden als het ware deze verhalen en hun kleuren geschilderd. Het is een boek waarin de bewoners van Hogewey zelf aan het woord zijn met hun verhaal. Naast woorden kunnen er ook foto's in en geboorte-, trouw- en rouwkaarten. Of een fotokopie van gedichten of muziek waarvan men hield, of van (lievelings) liederen. Kortom, het gaat om het plaats geven aan waardevolle herinneringen en de betekenis die ze in het leven van uw relatie hebben.

    Een dergelijk levensboek is van belang voor de betrokkene, maar ook voor u als huisbezoeker, relatie en voor de verzorging, van wie de bewoner afhankelijk is geworden.


    Dit is een project, dat de aandacht vestigt op het belang van het in contact blijven met ouderen, waarvan de geest langzaam versluiert. We weten als geen ander hoe moeilijk dat is. Wat altijd zo gewoon leek, kan ineens een opgave worden. Toch willen we met die ander in contact blijven, met hem/haar blijven praten. Maar waarover kan dat gaan? Waarom zou je nog op bezoek gaan als de ander je toch niet meer begrijpt? Maar je hebt ook het gevoel dat je niet kan wegblijven. De kans is groot dat iemand met dementie ook uit het zicht van de familie verdwijnt, maar soms ook uit het zicht van de overige relaties die wat verder af staan.

    Het bovengenoemde project richt zich op het vastleggen van levensverhalen in een levensboek. De kans dat iemand op de achtergrond raakt wordt daarmee kleiner. Familie, andere relaties, de zorg, de geestelijk verzorger kunnen in dat levensboek ook aanknopingspunten vinden voor een nieuw contact. Hoewel zo'n levensboek misschien niet altijd actief in gebruik is, wordt elk familielid de mogelijkheid geboden om zo'n levensboek samen te stellen. In de afgelopen jaren heb ik als geestelijk verzorger regelmatig gebruik gemaakt van deze levensboeken, omdat er in het contact met de bewoners vaak zeer bruikbare informatie uit te halen was.

    Het is belangrijk dat de verhalen van bewoners niet verloren gaan, maar bewaard blijven voor de familie, maar ook voor ons als werkers in het huis. Deze verhalen bieden vaak aanknopingspunten voor een vorm van contact. Heel waardevol, omdat we dan in staat zijn iets dichter bij de bewoners te komen en daarmee ook een echte ontmoeting tot stand kunnen laten komen.

    Tot slot een gedicht wat gemaakt is door een familielid van een demente bejaarde:

    Verdwaald

    Vanuit 't bejaardenhuis loopt ze haar rondje,
    De route door haar verre kindertijd.
    Dan speelt ze daar weer, is 't brutale blondje,
    De baas van het spel en openlijk benijd,
    De oude namen hoeft ze niet te zoeken,
    Ze weet nog steegjes, achterstraatjes, plein.
    Maar elke dag weer aarzelt ze op hoeken
    Waar toch die andere stoepen moeten zijn.

    Dan dwaalt ze angstig rond, voelt zich verlaten,
    Buitengesloten, bang voor dichte deur.
    Dat beeld groeit uit tot monsterlijke maten.
    Soms wordt ze helder, door bekende geur:
    Een paard, vers brood, de koffiebranderij
    En even wéét ze!
    Dan is het weer voorbij.

    Ze huilt van binnen als ze verder gaat:
    'ik wandel door een stad die niet bestaat'.


    Op de bijeenkomst Van levensverhaal tot levensboek staan we hier uitgebreider bij stil en bieden we een praktisch handvat om met een levensboek te beginnen.

    Ds. Robert H. de Vos
    Evangelisch-Luthers predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland, Geestelijk Verzorger Verpleeghuis Hogewey te Weesp en Woon/Zorgcentrum De Bolder te Huizen.

    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      31 oktober, onze kerk is jarig.  
     

    De lutherse kerk aan de Hoofdkade is op 31 oktober 2003, 128 jaar oud geworden! Op deze datum in 1875 werd de kerk ingewijd met een tekst uit psalm 105 die nog altijd in de gevel staat. Waarom op de laatste dag van oktober? Dat is Hervormingsdag. Op 31 oktober, de dag voor Allerheiligen, spijkerde Maarten Luther, een geleerde monnik uit Wittenberg in Duitsland, een pamflet op de kerkdeur waarin hij kritiek uitte op de gang van zaken in de katholieke kerk. Dit werd door de autoriteiten niet gewaardeerd en het eindigde ermee dat Luther uit de kerk gezet werd. Zo ontstond de lutherse kerk. 31 oktober geldt dus niet alleen als de verjaardag van de stadskanaalster kerk, maar als de gedenkdag bij uitstek van de hele lutherse wereldkerk. Overal worden dan diensten gevierd, met veel kerkmuziek, zoals dat bij deze kerk gebruikelijk is. In onze kanaalster lutherse kerk was de Hervormingsdagdienst om half acht 's avonds. De dienst werd geleid door ds. Nierop, de lutherse predikant die de gemeente begeleidt als consulent nu er geen eigen dominee is. Traditiegetrouw klonk in deze dienst extra muziek. Dit jaar hebben we een kwartet gehoord: orgel, cello en dwarsfluiten. Het was een feestelijke dienst, met belangstelling van diverse mensen buiten onze gemeente.

    Behalve in Duitsland en Scandinavië zijn er veel lutherse kerken in Amerika, Azië en vooral in Afrika. De lutherse kerk van Stadskanaal is een kleine gemeente, die lid is van een grote wereldkerk. De leden van de lutherse kerk uit Stadskanaal komen uit de wijde omtrek: het kerkelijke gebied omvat ook Sellingen, Ter Apel, Nieuw Buinen, Emmen, Westerbork, Beilen, Assen en omliggende plaatsen.

    De kerk is na 1875 meerdere malen verbouwd. De laatste keer gebeurde dat in 2000. U ziet, als u voor de kerk staat, dat de voordeur wat hoger ligt. Dit komt omdat onder de kerk een zaal ligt, waar de gemeenteleden bijeenkomen voor gemeentevergaderingen, de zondagsschool, de vrouwenvereniging en velerlei feesten, want daar houden lutheranen van. Naast deze Lutherzaal is een keuken. Hierboven ligt de kerk. Men komt binnen in een grote hal, waar iedereen voor de dienst en daarna met elkaar kan bijpraten. In de eenvoudige kerk vallen twee borden op met twee teksten uit het Evangelie: "Jezus zeide: Ik ben de weg, de waarheid en het leven" en "Niemand komt tot de Vader dan door Mij.
    De doopvont is bijzonder, vol symboliek en gemaakt door ds. Kok, een lutherse predikant die tevens kunstenaar was.
    Elke dienst wordt het Onze Vader gebeden, het gebed van Jezus Christus. De koster luidt dan de klok, die u buiten kunt zien. Boven de klok is een zwaan. Ook in de kerk staat een houten zwaan, die vroeger boven de preekstoel bevestigd was. Veel lutherse kerken hebben geen haan op de toren maar een zwaan. Wat hebben lutheranen met de zwaan? Luther werd in zijn bezwaren tegen de kerk vooraf gegaan door de Tsjech Johannes Hus, die wegens zijn kritiek op de brandstapel ter dood gebracht werd. Hij zou gezegd hebben: "Jullie verbranden nu een gans (Hus betekent gans in het Tsjechisch), maar na mij komt een zwaan die jullie niet het zwijgen kunnen opleggen." Die zwaan, zo werd later gezegd, was Luther. Zo ziet u: een kleine kerk, maar wel een met een rijke geschiedenis en een kerk vol muziek!

    Els Boon.
    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      Artikel uit: "KERKBLAD" Protestantse gemeente Assen.  
     

    Hoofdartikel uit: "Kerkblad" veertiendaags informatie- en opinieblad Protestantse Gemeente Assen. 13e jaargang nummer 10 (donderdag 6 mei 2004)
    door: Inge Gaasbeek en Arie Keijzer.

    "We zijn trots op onze kerk".

    Op 1 mei j.l. werd geschiedenis geschreven. De Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch Lutherse Kerk gaan samen verder als Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Bij Hervormd en Gereformeerd kunnen we ons gemakkelijk een beeld vormen. Maar wie zijn nu eigenlijk onze Lutherse broeders en zusters? We gingen op onderzoek uit. Om een echte Lutherse kerk te bezoeken moesten we over de provinciegrenzen heen, al was het maar een klein stukje. In Stadskanaal spraken we met mw. Geertje Kamst. "Dat hele gebied hoort bij onze gemeente", zei ze, wijzend in de richting waar wij vandaan kwamen. "Emmen, Assen, Stadskanaal en de dorpen ertussen. Voor de ongeveer honderd Lutheranen in dat gebied is zij de voorzitter van de kerkenraad, "doet ze de diaconie erbij", verzorgt ze het preekrooster, houdt ze de ledenadministratie op orde, leidt ze de vrouwenclub, bezoekt ze landelijke dagen en is ze aanspreekpunt. "Of ik het er druk mee heb? Wel nee, ik doe het juist graag en hoef niet alles alleen te doen, maar ik weet niet beter, het is gewoon míjn kerk".

    Blij geloof
    Mevrouw Kamst ís Luthers. Als kind ging zij al met haar ouders vanuit Nieuw Buinen naar het kerkgebouw in Stadskanaal. Haar man was Hervormd, maar is kerkelijk met haar mee gegaan. Hij voelde zich direct thuis in de Lutherse kerk. Veel verschillen lijken er in eerste instantie niet te zijn. Maar toch: de kleinschaligheid, de trouw aan elkaar en het "ons kent ons -gevoel" zijn voor hen erg belangrijk. Er bestaan veel familieverbanden in de, ongeveer zestig, verschillende gemeenten in Nederland. Doorvragend naar de Lutherse identiteit vertelde ze spontaan: "het is een blij geloof". "We maken graag een feest van bijzondere gelegenheden. Op 31 oktober bijvoorbeeld is er altijd iets bijzonders. Maar ook bij jubilea en kerkelijke feesten. Dan zit er veel muziek in de dienst. We hechten ook sterk aan de vrijheid in geloof, niemand legt je het geloof op. We hebben onze eigen verantwoordelijkheid en géén dogma's. We vragen ook altijd aan de gastpredikanten of ze dat willen respecteren. Iemand die dat niet doet of net doet of hij het beter weet, hoeft een volgende keer niet meer te komen".

    Maarten Luther
    Een schilderij van Maarten Luther, gemaakt door een gemeentelid, hangt in de hal van het kerkgebouw. Met een vorsende blik bekijkt hij iedereen die binnenkomt. Een prominente plek. En terecht. De kerkhervormer uit de 16e eeuw moest eens weten dat zijn afkeer van misbruik van de aflaat en andere heersende opvattingen van de Rooms Katholieke Kerk geleid hebben tot een heuse Wereldkerk. Maarten Luther werd in 1483 geboren. Tijdens zijn rechtenstudie ging hij in het klooster van de strenge Augustijner barrevoeters in Erfurt. Hij ontving de priesterwijding en werd docent aan de hogeschool in Wittenberg. Door zijn studie van de Psalmen en de brief aan de Romeinen kwam hij tot nieuw inzicht in de rechtvaardigingsleer van Paulus: de rechtvaardige zal door het geloof leven. Hij baarde opzien in heel Duitsland toen hij op 31 oktober 1517 de beroemde 95 stellingen aan de slotkerk te Wittenberg plakte. Luther beriep zich op de bijbel, op het geloof in de waarheid. Door het geloof alleen (sola fide), als geschenk van God zou de mens behouden blijven. Toen hij 31 jaar was, legde hij zijn monnikspij af en trouwde met Catharina van Bora. Het verwonderde ons niet dat de vrouwenclub van de Lutherse Kerk in Stadskanaal de naam draagt van inderdaad: Catharina van Bora.

    Gastpredikanten
    "Een eigen voorganger hebben we niet. De predikanten van voornamelijk SOW-gemeenten en Doopsgezinde Gemeenten uit de buurt gaan voor in de diensten. Jullie eigen Asser predikant ds van Gemert is hier een graag geziene gast. De ene voorganger volgt het Luthers leesrooster en de ander het oecumenisch. We hebben het een keer meegemaakt dat er op zaterdagavond nog geen contact was geweest met de predikant. Bij navraag bleek er een communicatiefout te zijn gemaakt. We hebben toen nog een Lutherse predikant kunnen bellen en die heeft ons een preek gemaild. Zondags is die preek door een gemeentelid voorgelezen." De dienst gaat nu eenmaal altijd door en met een eigen beleving van de liturgie want dat is opvallend in een Lutherse eredienst. De liturgie vormt een echte leidraad en houvast met veel gezongen responsies. Behalve de predikanten worden ook de organisten van buiten aangetrokken. Ook zij zijn er gewoon graag, vanwege de liturgie. Er wordt gezongen uit het liedboek der kerken en typische Lutherliederen zijn er eigenlijk niet. In Assen wonen ongeveer tien Lutheranen. Allen zijn ze te oud om wekelijks de kerk te bezoeken. Daarom gaat de kerk twee keer per jaar naar Assen en Emmen. Samen met een predikant (komende week met ds van Gemert) wordt er bij iemand thuis een gesprekskring gehouden.

    Samenwerking
    Met andere gezindten uit de regio worden kerkbladen uitgewisseld. De verschillende preekroosters zijn bij elkaar bekend. Van de mogelijkheid om bij andere kerkgenootschappen vorming & toerustingsbijeenkomsten te volgen wordt weinig gebruik gemaakt.
    Binnen de eigen kerk worden de landelijke dagen bezocht. In Amsterdam staan overigens meerdere Lutherse kerken. Van oudsher, eind 16e eeuw, hadden de Lutheranen in de hoofdstad geld en aanzien. De in Amsterdam gevestigde Melanchtonstichting draagt nu nog financieel bij als een Lutherse gemeente extra geld nodig heeft voor een dag uit of een andere gebeurtenis. De stichting is genoemd naar de Duitse kerkhervormer professor Philip Melanchton. Hij was een tijdgenoot, bewonderaar, vriend en "collega" van Luther. In Amsterdam staan nog enkele Lutherse verzorgingstehuizen.

    Fusie
    "Ach die fusie hoefde voor ons niet, hoor. We zaten er niet op te wachten. Die PKN is veel te groot, dat zijn wij gewoon niet gewend. Maar het moet nu eenmaal en we laten ons niet ondersneeuwen. Tijdens de eerste classisvergadering die we met z'n drieën bijwoonden voelden we ons eerst wel verloren in een groep van rond de zeventig man. Want het waren voornamelijk mannen. Waar blijven die vrouwen bij jullie….? Toch hebben we laten zien wie we zijn. We merken overigens toch een toenemende belangstelling voor onze kerk. Wat dat betreft is de fusie een uitdaging. We kunnen laten zien waar we voor staan. Toen er, in die classis, nieuwe werkgroepen gevormd moesten worden hebben we ons maar even stil gehouden. We zijn al met zo weinig en er is intern al genoeg te regelen. Bovendien gaat dat bij ons heel gemakkelijk. De lijnen zijn kort. Is er iets dan bellen we gewoon even met de synode."

    Trots
    Het kerkgebouw van de Evangelisch Lutherse "knoalsters" is meermalen verbouwd. Natuurlijk hebben de gemeenteleden veel zelf gedaan. Mevrouw Kamst leidde ons rond en we proefden bijna de eigenheid en verbondenheid. "Ja, we zijn trots op onze kerk". In de auto weer terug naar Assen vroegen wij ons af of wij ook trots zijn op onze kerk. Eigenlijk hebben wij het nog nooit zo bekeken. Deze Lutheranen binnen de PKN in ieder geval wél.
    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
      EEN HISTORISCHE GEBEURTENIS VANUIT DE COULISSEN  
     

    Vrijdag 12 december 2003 stemden drie synodes, de hervormde, de gereformeerde en de lutherse, over de fusie van de drie kerken tot de nieuwe P.K.N. Men kwam samen in drie middeleeuwse kerken in de binnenstad van Utrecht, op loopafstand van elkaar gelegen. Als lid van de Utrechtse lutherse kerk hielp ik de koster een handje, nu hij zo'n invasie te verwerken kreeg.
    Om de lutheranen te behoeden voor een longontsteking ging de hoofddeur dicht en werden particuliere bezoekers van de publieke tribune, journalisten en cameraploegen ontvangen via de kosterij. In het centrum van een grote stad kun je de deur niet open laten, temeer daar het gebouw ingewikkeld in elkaar zit en mensen dan gaan dwalen. Mijn taak was daarom vooral het opendoen van de deur, nadat men aangebeld had.

    Vrijwel alle lutherse synodeleden waren die dag aanwezig, en dat was logisch gezien het belang van de stemming. De sfeer was gespannen en emotioneel. De beambten van het landelijke kerkelijk bureau liepen telkens de kerk uit om in de kosterij druk te bellen met mobieltjes. Een vertegenwoordiger van de Lutherse Wereldfederatie deed dat ook en vroeg naar een internetcafé. Een medewerkster van het L.D.C. liep steeds het kerkgebouw in en uit, belde dan weer aan en als je de deur opende liep ze langs je heen als was je lucht. De vrouw moet die dag onder zware druk gewerkt hebben, was mijn conclusie.

    Allerlei mensen wilden luisteren op de publieke tribune. Daar waren de zijbanken voor bestemd, waar normaliter nooit iemand zit. Het middendeel was heel efficiënt, en zowaar ook wel gezellig, ingericht als vergadercentrum voor de lutherse synode. Ik wees de toiletten en de garderobe aan en constateerde dat kerkmensen best saai zijn: de kapstok hing vol met donkerblauwe en zwarte jassen, waartussen een meneer, die naar de gereformeerden wilde gaan luisteren, met moeite zijn mantel terugvond. Drie dames grepen me bij de mouw en vroegen me toch vooral te duimen voor een goede afloop. Zij liepen alle drie de vergaderingen af. Vaak vroeg men bij binnenkomst: "Mevrouw, hoe is de stemming hier?" Verschillenden zeiden:"Tot vanavond in de Dom", want daar was een dankdienst voor de fusie, waarbij de koningin aanwezig bleek te zijn.
    Talloze journalisten en fotografen liepen de kerk in, zich keurig meldend. Ik wist niet dat er zoveel religieuze blaadjes in Nederland bestaan. De Radio-1-reporter vond het wel gezellig bij ons, hij bleef een hele tijd en vertelde me dat collega's die al met pensioen waren vandaag in Utrecht present waren om "het" nu eindelijk dan toch mee te maken. Heel wat journalisten vertelden me dat we zo'n mooie kerk hadden. Dan voel je je best een beetje trots. Twee-vandaag kwam met een cameraploeg binnen, vergezeld van een oude dominee, die behangen was met microfoon en snoeren. Later zakte hij, blij even te kunnen zitten, op een stoel in de kosterij. Hij bleek een van de predikanten te zijn die indertijd de aanzet tot het SOW-proces had gegeven. Het was dus zijn gloriedag, al vond hij het ook, zo zei hij me, tamelijk vermoeiend om de hele week op sjouw te zijn met cameraploegen. De journalist van Nova bracht mij in opperste verbazing, en dat was wederzijds. Deze man wist niets van geschiedenis. Hij keek ervan op dat vroeger alle kerken katholiek waren en vond dit gebouw zo wonderlijk: je zag aan de buitenkant helemaal niet dat het een kerk was. Hij was echter snel van begrip. 's Avonds hoorde ik hem bij Nova mijn verhaal over lutherse schuilkerken keurig navertellen.

    Een vrouw van de catering verzuchtte:'Ik weet niet of ik vanavond nog in dezelfde kerk als mijn ouders zit'. Haar ouders hoorden bij een Gereformeerde Bondsgemeente. Een zwerver meldde zich aan de deur. Hij wou een pastoor spreken. Wel, die was niet aanwezig en alle predikanten waren druk bezig met kerkpolitiek. In de kosterij bespraken we dit. We konden de kerk toch niet binnengaan en roepen: "Is er een dominee, die een man in pastorale nood wil bijstaan?" Er zat echt niets anders op dan de man wegsturen, maar het gevoel dat Lazarus aan de poort stond terwijl iedereen het te druk had om in zijn noden te voorzien, bleef me die dag toch dwarszitten. Ik hoop dat hij bij de paters een paar deuren verderop wel gehoor gevonden heeft, die hadden in elk geval geen kerkfusie te bespreken.

    Bij de stemming was ik niet aanwezig. Ik was bezig met huishoudelijke zaken. Later hoorde ik dat 6 van de 36 lutheranen tegen stemden. De stemming ging in het openbaar, voor de camera's. Daarom mag ik wel vermelden dat ds. Freytag uit Groningen, mr. Leker, pastoraal werker te Gorkum, mevr. Janssen van Raaij, alle drie lid van de synodale commissie, mevr. Akerboom jr, dhr. Val en mevr. Lettinck tegen stemden. Toen ik vlak na de stemming in de kerk kwam heerste daar een emotionele sfeer; ik zag verschillende snikkende mensen. Omdat daarna nog een besloten synodevergadering was, schonken we alvast drankjes in voor na de vergadering. Men was echter zo van slag dat die al meteen meegenomen werden, waardoor we later nog eens inschonken. Het was dan ook allemaal niet niks, deze opheffing van de E.L.K. ten behoeve van een nieuwe P.K.N.

    Na afloop kreeg iedereen te eten: stevige, typisch Nederlandse, stamppotten. Vervolgens gingen allen naar de Dom, behalve de huishoudelijke dienst.
    Wij sleepten de stoelen en tafels weg en zetten de eiken banken terug in de kerk. De volgende dag werd er een huwelijk gesloten en daarvoor moest de kerk weer tiptop in orde zijn. De elfjarige dochter van een der dames van de catering klom op de preekstoel en las uit de grote bijbel, terwijl we aan het sjouwen waren, het verhaal van de aankondiging aan Maria voor, alle moeilijke woorden keurig uitsprekend. Zo eindigde een rare dag - je bent zomaar van luthers ineens protestants geworden omdat 30 mensen "ja" tegen een synodevoorstel zeggen - toch nog heel ontroerend.

    Els Boon
    naar:  begin van dit artikel   of naar:   boven  of naar:   Home
     
    Webmaster Ed Donga